Verzwikte of verstuikte enkel

Iedereen verzwikt of verstuikt wel eens zijn enkel. Bij een verzwikking is de schade beperkt. De enkel is een beetje gezwollen en doet een paar dagen pijn. Daarna kunt u hem weer goed gebruiken. Zijn één of meerdere gewrichtsbanden verrekt of beschadigd, dan is het een verstuiking. De pijn is dan erger, u kunt niet goed op uw voet staan en de enkel niet goed bewegen. 

Verzwikt of verstuikt?
De gevolgen van verstuiken
Wat kunt u zelf doen?
Behandelmogelijkheden bij verstuiken
De revalidatie
Hoe voorkomt u herhaling?
Heeft u nog vragen?
Colofon

Verzwikt of verstuikt?
In een gewricht vindt beweging plaats. Het gewricht en het gewrichtskapsel (de gewrichtsbanden en het bindweefsel om het gewricht) bepalen welke bewegingen mogelijk zijn, in welke richting en tot hoe ver. Een abnormale beweging, zoals het dubbelklappen van de enkel, kneust het gewricht. Zo'n beweging heet een distorsie. Is er geen schade aan de gewrichtsbanden, maar (mogelijk) wel aan de binnenlaag van het gewrichtskapsel en/of het kraakbeen, dan heet het een verzwikking. Zijn de gewrichtsbanden en het gewrichtskapsel ook verrekt of ingescheurd, dan is het een verstuiking. Er kunnen één, twee of drie van de banden aan de buitenzijde van uw enkel beschadigen. Vertel uw arts hoe u uw enkel verstuikte. Uw arts zal de enkel onderzoeken en eventueel een röntgenfoto laten maken om botbreuken uit te sluiten.

De gevolgen van verstuiken
Een verstuikte enkel doet pijn. Doorlopen is meestal niet mogelijk. Vaak ontstaat bijna meteen zwelling door de weefselschade. Meestal zijn ook bloedvaatjes beschadigd, waardoor de enkel blauw kleurt. Het beschadigde weefsel heeft tijd nodig om te herstellen. Is dit herstel niet voldoende, dan blijft de enkel zwak en is de kans op nieuwe verstuikingen groot.

Wat kunt u zelf doen?
Om het herstel te versnellen, is het belangrijk de zwelling zoveel mogelijk te beperken. Daarvoor volgt u na een verstuiking de RICE-regel. De vier letters staan voor:

  • Rest (rust): ontzie de enkel en probeer er zo weinig mogelijk op te staan. Als u staat, steunt u zo min mogelijk op de verstuikte enkel.
  • Ice (ijs): koel de enkel minstens 15 minuten. Gebruik hiervoor een cold-pack, een washandje met ijsklontjes of stromend, koud water. Leg altijd een theedoek of dunne handdoek tussen uw huid en het ijs om verbranding te voorkomen.
  • Compression (drukverband): na het koelen geeft een drukverband de enkel stevigheid en tegendruk tegen de zwelling.
  • Elevation (verhoging): houd de enkel zo veel mogelijk omhoog (vooral de eerste 48 uur) en laat hem zo weinig mogelijk naar beneden hangen. Dan blijft de vochtophoping in de enkel beperkt.

Binnen enkel dagen neemt de zwelling af.

Behandelmogelijkheden bij verstuiken
Bij een ernstige verstuiking met veel schade aan de enkelbanden en/of het gewrichtskapsel duurt het herstel langer. Uw orthopedisch chirurg kan u adviseren om uw enkel 4-6 weken zoveel mogelijk te ontlasten. Een verband van tape of een brace geeft meestal voldoende steun. Soms is gips in de eerste fase beter. In enkele gevallen, en dan vooral bij actieve sporters, besluit de orthopeed de schade te herstellen met een operatie. Dat kan ook nodig zijn als u vaker uw enkel verstuikt.

De revalidatie
Het herstel bestaat uit drie fasen:

  1. Rust, bescherming en vermindering van de zwelling. Deze fase start direct na de verstuiking, Daarom is het belangrijk dat u direct de RICE-regel toepast.
  2. Oefeningen voor het herstel van de balans, coördinatie, beweeglijkheid en kracht. Deze oefeningen starten al tijdens de behandeling, ook als u gips om uw enkel heeft. Ze richten zich op het gewrichtskapsel en op de spieren. U leert deze oefeningen van een fysiotherapeut.
  3. Weer terug naar uw dagelijkse activiteiten, later gevolgd door het oppakken van sportactiviteiten. Overigens: ook na herstel is oefenen belangrijk om herhaling te voorkomen.

Hoe voorkomt u herhaling?
Het is belangrijk dat u het hele revalidatieproces afrondt en niet te hard van stapel loopt. Dat kan chronische pijnklachten geven, instabiliteit en artrose (kraakbeenslijtage) in de enkel. Luister naar de signalen van uw lichaam; heeft u pijn of bent u moe, doe het dan rustiger aan!

Het nut van tape of braces tijdens sport is wetenschappelijk niet bewezen. Maar het lijkt dat sporters minder vaak hun enkel opnieuw verstuiken als zij een brace gebruiken tijdens het sporten. Ook staat vast dat balansoefeningen belangrijk zijn. Ook als u sporttape of een sportbrace gebruikt.

Heeft u nog vragen?
Als u nog vragen heeft, neem dan contact op met uw arts.

Colofon
Deze folder is gemaakt onder auspiciën van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV), in samenwerking met de NOV Werkgroep Voet en Enkel. Deze folder is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kan geen enkel recht worden ontleend aan de inhoud hiervan. De NOV aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onjuistheden. Wijzigingen en aanvullingen kunnen op elk moment en zonder voorafgaande aankondiging worden aangebracht. Alle rechten voorbehouden. Copyright © 2013, NOV, ‘s-Hertogenbosch

[naar boven]