Chronische lage rugpijn

Veel mensen hebben last van lage rugpijn. Of van pijn die vanuit de rug uitstraalt naar één of beide benen. De oorzaak van die pijn is niet altijd duidelijk. De röntgenfoto of MRI-scan laat misschien slijtage zien. Maar ook dan is niet altijd zeker dat dit de pijn veroorzaakt.

In deze folder leest u over de behandelmogelijkheden. De huisarts gaat met u in gesprek en u kunt rustig blijven bewegen, oefenen of sporten, eventueel met pijnstillers. Als de pijn heel lang blijft, verwijst de huisarts u naar de wervelkolomchirurg. Dat is een gespecialiseerde orthopedisch chirurg of neurochirurg. Bewegen blijft ook dan belangrijk, eventueel met gerichte pijnbestrijding.

Als de pijn maar niet weggaat en als duidelijk is wat de pijn veroorzaakt, dan is misschien een operatie mogelijk. De chirurg zet dan twee of drie wervels aan elkaar vast. Dat heet spondylodese. Een rugoperatie is een grote ingreep. Er zijn ook risico’s en de hersteltijd is lang. Het resultaat van de operatie kan ook zijn dat u nog steeds rugpijn heeft.

In deze folder leest u meer informatie.
Uw arts geeft antwoord op uw vragen.

De wervelkolom
Klachten bij lage rugpijn
De oorzaken van lage rugpijn
De behandelmogelijkheden van lage rugpijn
Acute klachten: als u opeens pijn heeft
Chronische klachten: als de pijn blijft
Wat u zelf kunt doen
Wanneer kunt u een operatie overwegen
Het vastzetten van twee of drie wervels: spondylodese
Zo bereidt u zich voor op de operatie
Na de operatie
Dit resultaat mag u verwachten
Dit zijn mogelijke restklachten
Een operatie: mogelijke risico’s en complicaties
Bij de volgende klachten neemt u contact op met het ziekenhuis
De wervelkolomchirurgen in Nederland
Heeft u nog vragen?
Maak meer wetenschappelijk onderzoek mogelijk
Orthopedie: zorg voor beweging
Colofon

De wervelkolomDe wervelkolom gezien vanaf de zijkant.
In de tekening ziet u de wervelkolom vanaf de zijkant. De wervelkolom bestaat uit:

  • 7 nekwervels,
  • 12 borstwervels,
  • 5 lendenwervels,
  • het heiligbeen,
  • en het stuitbeentje.

 

Een wervel is een bot met een dik gedeelte (wervellichaam) en een boog met uitsteeksels (wervelboog). In het midden ziet u een open ruimte. Met alle wervels boven elkaar is dit een tunnel voor het ruggenmerg met de zenuwen. Zo staan de hersenen met de rest van het lichaam in verbinding.

Een wervel gezien vanaf de bovenkant.

 

 

 

 

 

 

 

 

Tussen twee wervels ligt telkens een tussenwervelschijf. Dit is een vezelige ring met daarin een elastische kern. De tussenwervelschijven kunnen grote krachten dempen en maken beweging van de wervelkolom mogelijk.

 

Klachten bij lage rugpijn
Lage rugpijn bevindt zich onderin de rug. De pijn kan uitstralen naar één of naar beide benen.
Meestal verdwijnt de pijn binnen één tot zes weken vanzelf, of de pijn vermindert aanzienlijk. Maar de kans op terugkeer van lage rugpijn is groot. Is de pijn na twaalf weken nog steeds aanwezig, dan spreken we van chronische lage rugpijn.

De oorzaken van lage rugpijn
Bij meer dan 95 procent van de mensen met lage rugpijn wordt geen duidelijke oorzaak gevonden. Dat wordt ook wel aspecifieke lage rugpijn genoemd. Vaak is er een verstoorde balans tussen belasting (de krachten op de rug) en belastbaarheid (wat iemand geestelijk en lichamelijk aan kan). Onbewuste angst voor bewegen kan ook een grote rol spelen.

De behandelmogelijkheden van lage rugpijn
Acute klachten: als u opeens pijn heeft
Als u opeens pijn heeft, kunt u uw activiteiten tijdelijk verminderen, maar u moet wel in beweging blijven. Als u veel pijn heeft, kan uw huisarts een pijnstiller of ontstekingsremmer voorschrijven.
Bedrust is niet aan te raden, want dit kan zelfs het herstel vertragen. Alleen als u niet anders kunt, blijft u één of twee dagen op bed. Langzaamaan kunt u weer meer gaan oefenen, bewegen en sporten. Probeer zo snel mogelijk weer uw dagelijkse activiteiten te doen. Het is daarbij niet nodig om te wachten tot alle pijn is verdwenen.
Aanvullende behandelingsmogelijkheden zijn oefentherapie, fysiotherapie, manipulatie of rugscholing.

Chronische klachten: als de pijn blijft
Wanneer de klachten chronisch dreigen te worden, verwijst uw huisarts u naar een wervelkolomchirurg. Deze kijkt niet alleen naar onderliggende lichamelijke afwijkingen, maar zal ook informeren of u wellicht zorgen heeft, last heeft van doemdenken of angst voor bewegen. Dit noemen we ook wel psychosociale factoren die de rugklachten kunnen onderhouden. De wervelkolomchirurg geeft u uitleg en advies.

Het is vooral belangrijk dat u beweegt, ook al heeft u pijn. Een oefenprogramma onder leiding van een revalidatiearts helpt daarbij. U leert omgaan met de pijn en u leert hoe u ondanks de eventuele beperkingen uw mogelijkheden kunt benutten. In overleg met uw wervelkolomchirurg kunt u uw activiteiten geleidelijk uitbouwen. Eventuele restpijn kan geen kwaad.
Aanvullende behandelingsmogelijkheden zijn oefentherapie, fysiotherapie, manuele therapie of rugscholing.

Voor een aantal mensen is dit allemaal niet voldoende. Gerichte pijnbestrijding kan dan soms helpen. Dan verdooft de pijnspecialist bijvoorbeeld heel gericht een zenuw, zodat u de pijn minder voelt.

Wat u zelf kunt doen
Als u fit en ontspannen bent, heeft u minder snel last van lage rugpijn:

  • zorg dat u in een goede conditie bent door oefeningen of sporten;
  • zorg voor voldoende ontspanning, zodat u lichamelijk en geestelijk in balans bent;
  • neem wat gas terug als u merkt dat het u lichamelijk of geestelijk teveel wordt.

Wanneer kunt u een operatie overwegen
Een rugoperatie is een grote ingreep. Bij veel mensen met pijnklachten in de lage rug is bovendien niet duidelijk wat precies de oorzaak is van de pijn. Het beste resultaat is daarom te verwachten uit de behandeling zónder operatie. Dat kan met oefenen, bewegen, pijnstilling en stap-voor-stap eventuele problemen aanpakken.

Als de klachten niet verminderen, gaat uw arts met u in overleg over eventuele verdere behandelingen. Als röntgenfoto’s of een MRI-scan laten zien dat er tekenen van slijtage zijn die de pijnklachten kunnen verklaren, kunt u in overleg met uw wervelkolomchirurg overwegen om twee of drie wervels aan elkaar vast te zetten. Dat heet spondylodese. Uw wervelkolomchirurg vertelt u wat dit is en welke risico’s deze ingreep heeft. U moet ook rekenen op een herstelproces van een aantal maanden tot een half jaar.

Het gesprek met uw arts gaat onder andere over:

  • welke invloed heeft de pijn op uw dagelijks leven;
  • welke verwachtingen heeft u;
  • welk resultaat is haalbaar en wat zijn mogelijke restklachten;
  • welke risico’s gaan samen met een operatie;
  • hoe lang duurt zo’n ingreep en het verblijf in het ziekenhuis;
  • welke complicaties zijn mogelijk;
  • hoe is uw gezondheid en zijn er misschien extra risico’s;
  • hoe ziet de herstelperiode eruit;
  • wanneer kunt u weer sporten, werken en andere activiteiten doen?
     

Het vastzetten van twee of drie wervels: spondylodese
Er zijn twee technieken voor het vastzetten van de wervels. Met schroeven en staven of nog extra met één of twee blokjes tussen de wervels. Wetenschappelijk onderzoek laat geen voorkeur zien voor één van deze technieken.
Als de tussenwervelschijf heel slecht is, wordt deze tijdens de operatie meestal vervangen door een blokje. Het blokje houdt de wervels op de juiste afstand.

Een spondylodese met schroeven en staven.                                 Een spondylodese met schroeven en staven, en met een blokje.

Zo bereidt u zich voor op de operatie
Als vaststaat dat u geopereerd wordt, krijgt u van het ziekenhuis of de kliniek informatie over de opname:

  • Met het ziekenhuis of de kliniek bespreekt u wanneer de operatie plaatsvindt.
  • U krijgt te horen wanneer u zich melden moet en waar, welke gegevens u moet meenemen, met wie en wanneer u overlegt over de verdoving of narcose.
  • Bespreek ook met uw arts wat u nu al kunt regelen zodat uw herstel straks goed verloopt. Bijvoorbeeld thuis voorbereidingen treffen (zoals een stoel in de douche. En: is er iemand die u helpt bij uw dagelijkse activiteiten, zoals boodschappen en schoonmaken?)
  • Als u rookt, is het aan te raden in ieder geval tijdelijk te stoppen. Het liefst minimaal 3 maanden vóór de operatie tot een half jaar ná de operatie. Roken heeft namelijk een nadelig effect op de botingroei en op het herstel na de operatie. Wilt u (tijdelijk) stoppen en wenst u begeleiding, overleg dit met uw wervelkolomchirurg of uw huisarts.
  • Als u overgewicht heeft, wordt geadviseerd af te vallen. Ernstig overgewicht heeft namelijk een nadelig effect op het herstel na de operatie en geeft een hogere kans op complicaties als infectie, trombose of longembolie. Wenst u hierbij begeleiding, dan kunt u dat bespreken met uw wervelkolomchirurg of huisarts.
  • Zijn er nog zaken die u moet regelen voor uw zorgverzekering? Bekijk uw polisvoorwaarden of neem contact op met uw zorgverzekeraar.
     

[naar boven]

Na de operatie
Na de operatie verblijft u een aantal dagen in het ziekenhuis. Zo snel als het kan, komt u weer in beweging. De fysiotherapeut in het ziekenhuis geeft u oefenadviezen en u oefent bijvoorbeeld met traplopen. Zo herstelt uw lichaam van de ingreep en u went eraan dat uw rug iets stijver is.
Als u voldoende bent hersteld en als u zich zelfstandig kunt redden, mag u weer naar huis. Ook thuis kunt u fysiotherapie blijven doen.

Het advies is dat u goed in beweging blijft. Voorkom dat u lang achter elkaar zit. Door te bewegen houdt u uw rug zo soepel en sterk mogelijk. Wandelen, fietsen, boodschappen, het huishouden, u doet wat u kunt en wat goed voelt. U traint uw uithoudingsvermogen en u traint de spieren in uw rug en uw buik. Het eerste half jaar zijn vecht- en contactsporten niet aan te raden.

Het eerste jaar komt u een paar keer bij de wervelkolomchirurg terug voor controle. Dan bespreekt u hoe het met u gaat.

Dit resultaat mag u verwachten
De behandeling richt zich op vermindering van de pijn, waardoor u gemakkelijker en meer kunt bewegen. 6 tot 7 van de 10 mensen met chronische rugpijn bij wie de wervels zijn vastgezet, ervaren pijnvermindering en kunnen daardoor meer activiteiten ondernemen. Het is niet voorspelbaar óf en hoeveel baat iemand heeft bij deze behandeling.

Dit zijn mogelijke restklachten
Bij een spondylodese zet de wervelkolomchirurg twee of drie wervels vast. Daardoor is uw rug wat stijver. U kunt dat merken bij draaien en buigen, bijvoorbeeld als u uw veters vastmaakt of als u in de tuin werkt. Beweging helpt u om zo soepel mogelijk te worden en te blijven. Tegelijkertijd worden uw spieren er sterker van en dat is goede ondersteuning voor uw wervelkolom.

Bij het vastzetten van de wervels wordt vaak gebruikgemaakt van schroeven. Soms is er ook bot bijgeplaatst. Tijdens het herstel vergroeit dat bot met uw wervel. Dan neemt het de functie van de schroef over. Als het nieuwe bot niet goed vastgroeit, kan op een gegeven moment een schroef breken. Dat kan in een nieuwe operatie hersteld worden.

Een operatie: mogelijke risico’s en complicaties
Een operatie brengt altijd risico’s met zich mee en er is altijd kans op complicaties. Bij spondylodese bestaat onder andere kans op:

  • wondinfectie,
  • zenuwbeschadiging,
  • als bij de ingreep staven of schroeven worden geplaatst, kunnen die irritatie geven of zelfs na verloop van tijd breken als het bot niet goed vastgroeit,
  • langdurige zwelling en pijn,
  • trombose (bloedstolsel in een bloedvat),
  • lekkage van ruggenmergvocht,
  • nabloeding,
  • pijnlijk litteken.

Bij de volgende klachten neemt u contact op met het ziekenhuis of de kliniek
Neem contact op met het ziekenhuis of de kliniek als:

  • de operatiewond gezwollen of rood is, als de wond vocht lekt of als u koorts heeft. Dit kan betekenen dat de wond ontstoken is (wondinfectie),
  • u last heeft van een nabloeding,
  • uw rug plotseling minder stabiel voelt,
  • uw rug plotseling heel erg zeer doet.

De wervelkolomchirurgen in Nederland
De wervelkolomchirurgen in Nederland zijn orthopedisch chirurgen of neurochirurgen die zich hebben gespecialiseerd in de wervelkolom. Voor de kwaliteit van zorg registreren de wervelkolomchirurgen hun ingrepen in een nationaal register van operaties aan de wervelkolom.

De wervelkolomchirurgen registreren ook hoe patiënten de behandeling en de resultaten ervaren. Hiervoor krijgt u meerdere keren een vragenlijst. Hartelijk dank dat u deze invult.

Heeft u nog vragen?
Als u nog vragen heeft, neem dan contact op met uw behandelend arts.
Meer informatie vindt u ook op de website van de huisartsen, daar is informatie over lage rugpijn (www.thuisarts.nl/lage-rugpijn) en over onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (www.thuisarts.nl/onvoldoende-verklaarde-lichamelijke-klachten).
De Nederlandse Vereniging van Rugpatiënten ‘de Wervelkolom’: www.ruginfo.nl.
De publiekswebsite van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV): www.zorgvoorbeweging.nl.

Maak meer wetenschappelijk onderzoek mogelijk
Iedereen die klachten heeft (gehad) aan botten, gewrichten, spieren of pezen, weet hoe deze klachten je beperken in het dagelijks leven. Wetenschappelijk onderzoek draagt bij aan verdere verbetering van bestaande behandelingen en leidt tot nieuwe behandelmogelijkheden.
U kunt dit wetenschappelijk orthopedisch onderzoek steunen via de Stichting Anna Fonds|NOREF, het Nederlands Orthopedisch Research en Educatie Fonds.
Zie www.annafonds.nl of bel (071) 523 22 24.

Orthopedie: zorg voor beweging
De orthopedisch chirurg houdt zich binnen de geneeskunde bezig met de behandeling van patiënten die problemen hebben met hun bewegingsapparaat. Daaronder vallen alle botten, gewrichten, spieren en pezen. Een behandeling leidt in de regel tot pijnvermindering en verbetering van de functie van bijvoorbeeld schouder, knie, heup of rug. Het uiteindelijke doel van orthopedie is dat u meer bewegingsvrijheid krijgt.

Colofon
Deze folder is gemaakt onder auspiciën van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV). De folder is gemaakt op basis van de ‘Richtlijn Geïnstrumenteerde spinaalchirurgie bij degeneratieve aandoeningen van de thoracolumbosacrale wervelkolom’. Op initiatief van de NOV is deze richtlijn opgesteld door de richtlijncommissie onder voorzitterschap van dr. Paul Willems (Maastricht UMC+), in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Neurochirurgie, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, Vereniging van Revalidatieartsen, Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie, Nederlandse Vereniging van Rugpatiënten De Wervelkolom, Nederlandse Vereniging voor Neurologie en met ondersteuning van het Kennisinstituut van Medisch Specialisten. Deze richtlijn vindt u ook online: richtlijnendatabase.nl/richtlijn/geinstrumenteerde_spinaalchirurgie/startpagina_spinaalchirurgie.html


Deze folder is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kan geen enkel recht worden ontleend aan de inhoud hiervan. De NOV aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele onjuistheden.
Wijzigingen en aanvullingen kunnen op elk moment en zonder voorafgaande aankondiging worden aangebracht.
Alle rechten voorbehouden. Copyright © 2018, NOV, ‘s-Hertogenbosch

[naar boven]