Artrose van de knie

Bij artrose van de knie is er sprake van kraakbeenslijtage. U heeft pijn in uw knie; voortdurend of alleen als u beweegt. Uw knie kan ook ’s nachts pijn doen en kraken als u beweegt.

Wat is artrose?
De knie
Wat zijn de klachten?
Hoe wordt het vastgesteld?
De behandelmogelijkheden?
Wanneer opereren?
Heeft u nog vragen?
Colofon

Wat is artrose?
Artrose is slijtage van het kraakbeen in gewrichten. 
In een gewricht komen twee of meer botten samen. Op die botten zit een laagje glad kraakbeen, zodat ze soepel kunnen bewegen ten opzichte van elkaar. Het is normaal dat het kraakbeen in een gewricht van dikte en samenstelling verandert als u ouder wordt. Bij artrose gaat dat veel sneller dan normaal. Het gladde oppervlak wordt dun, brokkelig en/of het kraakbeen verdwijnt helemaal. Het lichaam kan dit niet meer repareren.

Er zijn drie oorzaken van artrose:
1. De kraakbeenlaag van het gewricht slijt door onbekende oorzaak. Hierdoor wordt deze laag met kraakbeen op het botuiteinde dunner en uiteindelijk komt het onderliggende bot (gedeeltelijk) bloot te liggen. Deze vorm van artrose komt het meest voor bij mensen van middelbare leeftijd of ouder.

2. Een ontstekingsreactie van het gewricht kan het kraakbeen aantasten, bijvoorbeeld bij reumatoïde artritis (reuma). Ook hierdoor wordt de kraakbeenlaag op het botuiteinde dunner of de laag verdwijnt helemaal. Dit kan op elke leeftijd voorkomen. Meestal zijn beide knieën aangetast. Ook in andere gewrichten kan artrose ontstaan.

3. Artrose kan ook ontstaan na een andere aandoening, zoals een botbreuk, meniscusscheur of een bandletsel. Het kraakbeen kan rechtstreeks beschadigd raken, of bijvoorbeeld extra snel slijten door een andere manier van bewegen. Dit heet posttraumatische artrose en kan jaren na die andere aandoening nog optreden.

Beschadigd kraakbeen herstelt nauwelijks. Als de kraakbeenlaag dunner wordt of verdwijnt, bewegen de botuiteinden in een gewricht niet meer soepel langs en over elkaar. Er is toenemende wrijving tussen de botten en dat doet pijn. Ook kunnen ruwe uitsteeksels ontstaan op het bot. Er kan zich vocht ophopen in het gewricht en de omliggende weefsels. Vandaar de zwelling. De pijn en de zwelling maken bewegen moeilijk.

De knie
De knie is een scharniergewricht. Het bestaat uit twee botdelen: het scheenbeen en het dijbeen. De botuiteinden zijn bedekt met een laagje kraakbeen. Deze laag is elastisch en vangt schokken en stoten op, zodat de knie soepel beweegt. Tussen de botuiteinden zit de meniscus als een soort stootkussen.
Midden in het kniegewricht ligt de voorste kruisband en aan de achterkant verbindt de achterste kruisband de botten met elkaar. De kruisbanden zorgen ervoor dat de botten van het dij- en scheenbeen niet teveel verschuiven.
Aan de voorzijde zit de knieschijf. Hier overheen loopt de pees van de dijbeenspier, die op het onderbeen aanhecht en ervoor zorgt dat het been strekt. Om het gewricht zit een gewrichtskapsel van bindweefsel. De verdikkingen hierin zijn de gewrichtsbanden die ook extra stabiliteit geven aan het gewricht.

Wat zijn de klachten?
Als u tijdens het lopen of lang staan veel pijn heeft, kan dat op een beschadigde (artrotische) knie wijzen. Ook als u opstaat, voelt u pijn (de zogenoemde startpijn). De pijn wordt meestal langzaam erger, maar kan ook plotseling optreden. Pijn en zwelling zijn het ergst in de ochtend en na een periode van rust. Ook kan de knie zwak aanvoelen, waardoor u door uw knie kunt zakken. Veel mensen geven aan dat weersveranderingen effect hebben op de pijn.

Hoe wordt het vastgesteld?
Als u en uw huisarts het nodig vinden, maakt u een afspraak bij de orthopedisch chirurg. Hij stelt u allerlei vragen (anamnese) en doet lichamelijk onderzoek. De volgende onderwerpen kunnen hierbij aan bod komen:

• Wanneer is de pijn begonnen? Is de pijn ’s nachts erger? Is er verergering of misschien juist vermindering van de pijn als u uw been buigt? Is de pijn constant, of komt en gaat deze?

• Heeftt u wel eens een blessure gehad aan uw knie? Wat voor blessure? Wanneer was dit? Hoe is deze behandeld?

• Heeft u pijn in een of beide knieën? Waar zit de pijn?

• Gebruikt u medicijnen?

Uw arts kijkt ook naar uw manier van lopen, de bewegingsmogelijkheden van uw knie, de zwelling en gevoeligheid van het gewricht. Een röntgenfoto kan laten zien dat het kniegewricht is aangetast. Een bloedonderzoek en andere aanvullende onderzoeken kunnen nodig zijn. Om reumatoïde artritis uit te sluiten bijvoorbeeld.

De behandelmogelijkheden
Bij milde artrose is het nog niet nodig om te opereren. Uw arts kan u dan het volgende adviseren:

• Pas uw leefgewoonten aan. Dat is nodig als u overgewicht heeft of niet voldoende beweegt.

• Wees actief, maar ontzie uw knie. Dus: zwemmen of fietsen in plaats van hardlopen en springen. Beperk activiteiten die uw klachten kunnen verergeren, zoals traplopen.

• Doe oefeningen om de beweeglijkheid en soepelheid van uw knie te verhogen en de spieren van uw been te versterken.

• Maak gebruik van hulpmiddelen om uw knie te ontzien. Denk hierbij aan een stok, aangepaste schoenen, een brace of een bandage.

• Voor artrose van de knie kunt u verschillende pijnstillers gebruiken. Omdat niet iedereen hetzelfde op medicijnen reageert, zal de orthopedisch chirurg u vertellen welk middel voor u geschikt is.

Wanneer opereren?
Als de klachten van artrose niet verminderen door bovenstaande behandelingen, kan een operatie nodig zijn.

• Een gedeeltelijke of gehele knieprothese kan de beschadigde delen van het kniegewricht vervangen

• Tijdens een operatie kan het scheenbeen of het dijbeen worden doorgezaagd om deze op één lijn te krijgen met het kniegewricht (osteotomie)

• Kraakbeentransplantatie is soms mogelijk

Heeft u nog vragen?
Als u nog vragen heeft, neem dan contact op met uw arts. Meer informatie vindt u ook op internet:

Colofon
Deze folder is gemaakt onder auspiciën van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV), in samenwerking met de NOV Werkgroep Knie. Deze folder is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kan geen enkel recht worden ontleend aan de inhoud hiervan. De NOV aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onjuistheden. Wijzigingen en aanvullingen kunnen op elk moment en zonder voorafgaande aankondiging worden aangebracht. Alle rechten voorbehouden. Copyright © 2012, NOV, ‘s-Hertogenbosch

[naar boven]