Arm uit de kom (Schouderluxatie)

Een schouderluxatie is een schouder die uit-de-kom is. Dat betekent dat de kop van de schouder niet meer op zijn plaats zit in de kom. De kop kan gedeeltelijk uit de kom schieten (subluxatie) of helemaal (totale luxatie). Bij beide heeft u veel pijn en kunt u de schouder niet- of beperkt gebruiken. Misschien heeft u vaker last van een schouderluxatie; dat heet een recidiverende schouderluxatie. Bij mensen met hele elastische gewrichtsbanden (hyperlaxiteit) schiet de schouder eerder uit de kom.

Hoe werkt de schouder?
Hoe ontstaat het?
De klachten
Wat kunt u zelf doen?
Behandeling
Wat als de schouder is teruggeplaatst?
Wat als het niet goed gaat?
De risico's
Heeft u nog vragen?
Colofon

Hoe werkt de schouder?
De bovenarm, het sleutelbeen en het schouderblad vormen samen de schoudergordel. De bovenarm eindigt aan de bovenkant als een ‘bol’ (de schouderkop). Deze ligt tegen de kom. Aan de bovenkant van de kom zit een uitsteeksel van het schouderblad: het schouderdak of acromion
Het schoudergewricht is heel beweeglijk: de kom is klein en de kop van de bovenarm is groot. Hierdoor kan de arm naar alle kanten ver bewegen. Die beweeglijkheid zorgt ervoor dat de botten in de schoudergordel weinig steun geven aan elkaar. De gewrichtsbanden en de pezen van de spieren rond de schouder (dit heet rotator cuff) zorgen ervoor dat de schouderbotten tóch goed bij elkaar blijven.


Hoe ontstaat het?
Meestal schiet de kop van de bovenarm aan de voorkant uit de kom. Soms naar achteren, of – heel soms – naar boven of onder. Meestal ontstaat een schouderluxatie door een val op de arm of de schouder. Ook een flinke stoot tegen de schouder kan een luxatie geven, net zoals een beweging (een worp, bijvoorbeeld) of een beweging die plotseling wordt tegengehouden. Het kan gebeuren bij dagelijkse aktiviteiten. Bijvoorbeeld door een val van de trap of fiets. Sommige sporten geven meer kans op een schouderluxatie; voetbal, skiën, hockey, rugby, volleybal en basketbal bijvoorbeeld. Soms heeft een schouderluxatie te maken met zwakte van de gewrichtsbanden en/of pezen, of met extreme elasticiteit (hyperlaxiteit).

De klachten
U voelt een felle pijn. Bij een luxatie naar voren houdt u de arm vanzelf een beetje naar buiten gedraaid. Dan is de pijn het minst. Aan de voorkant van de schouder zit een verdikking. Dat is de kop van de bovenarm die uit het gewricht is geschoten.
Als uw arm aan de achterkant uit de kom is geschoten, zit de verdikking ook aan de achterkant. Dit is niet altijd goed te zien. Uw arm hangt dan een beetje naar binnen gedraaid tegen uw lichaam.
U kunt last hebben van een snel opkomende zwelling, een verdoofd gevoel in uw schouder of arm, krachtverlies, of verkleuring. Een schouderluxatie kan schade geven rondom het gewricht: het gewrichtskapsel. Ook het kraakbeen op de botten kan beschadigen. Bij mensen vanaf een jaar of veertig kunnen ook pezen beschadigen.

Wat kunt u zelf doen?
Koel uw schouder vijftien tot twintig minuten met ijs of een ‘cold pack’ tegen de pijn en de zwelling. Leg het ijs niet rechtstreeks op uw huid (kans op bevriezing van de huid), maar doe er een handdoek of T-shirt tussen.

Behandeling
U meldt zich met een schouderluxatie bij de afdeling spoedeisende hulp (SEH) in het ziekenhuis. De arts vraagt naar uw gezondheidstoestand en wat er is gebeurd. Hij onderzoekt de schouder en kijkt daarbij ook naar de doorbloeding en de zenuwvoorziening van de arm.
De arts plaatst de bovenarm terug in de kom (reponeren). Eventueel verdooft hij hiervoor het schoudergewricht, en soms is algehele narcose nodig.
Als de arm terug in de kom is, vermindert de pijn meteen en is in principe elke beweging weer mogelijk. Als de arts het nodig vindt, krijgt u een verwijzing naar de orthopedisch chirurg voor verder onderzoek.

Wat moet u doen na terugplaatsing?
Na het terugplaatsen van de schouder krijgt u een draagdoek of band voor de arm. Koelen en pijnstillers kunnen de eerste dagen nuttig zijn. Absolute rust is niet nodig. Als het gaat, kunt u al meteen de arm bewegen, zonder deze te belasten. Als dat goed gaat, kunt u de arm langzaam steeds meer belasten. De draagdoek gebruikt u, afhankelijk van de pijn, 1-3 weken. Er zijn geen speciale oefeningen, activiteiten of bewegingen die het herstel versnellen. Bewegen helpt om de kracht en coördinatie van de spieren rond uw schouder te verbeteren. Hierdoor kunnen de spieren het gewricht beter ondersteunen. Veel mensen krijgen daarom fysiotherapie.

Het herstel duurt normaal 1-3 maanden. In deze periode is de kans groter dat uw arm opnieuw uit de kom schiet. U kunt daar met uw activiteiten rekening mee houden.
Na drie maanden moet u de schouder weer normaal kunnen gebruiken. Heeft u zwaar werk of doet u een sport waarbij u uw armen veel gebruikt, bespreek dat dan met een fysiotherapeut. 

Wat als het niet goed gaat?
Meestal spreekt uw arts een controle met u af. Neem zelf contact op met uw arts als:

• u na de eerste dagen nog veel pijn heeft
• bewegen na een paar weken nog niet goed mogelijk is
• het niet lukt om uw arm steeds meer te belasten
• uw arm opnieuw uit de kom gaat
• u het gevoel heeft dat uw arm steeds uit de kom gaat

De risico's
Een schouderluxatie is niet echt gevaarlijk, alleen erg pijnlijk. Ernstige beschadiging van een bloedvat of zenuw is zeldzaam. Wel treedt vaak een overrekking op van de zenuwen rond de schouder. Dit geneest meestal binnen 3 maanden.
Een geluxeerde schouder heeft een grotere kans om opnieuw uit de kom te schieten. Sommige mensen kiezen daarom voor een andere sport. Een operatie voorkomt in de meeste gevallen een nieuwe luxatie; uw orthopedisch chirurg vertelt u er meer over.

Heeft u nog vragen?
Als u nog vragen heeft, neem dan contact op met uw arts.

Colofon
Deze folder is gemaakt onder auspiciën van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV), in samenwerking met de NOV Werkgroep Schouder en Elleboog.
Deze folder is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kan geen enkel recht worden ontleend aan de inhoud hiervan. De NOV aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onjuistheden.
Wijzigingen en aanvullingen kunnen op elk moment en zonder voorafgaande aankondiging worden aangebracht.
Alle rechten voorbehouden. Copyright © 2012, NOV, ‘s-Hertogenbosch

[naar boven]